Dossier Aardgaswinning in Groningen [deel 1]

Dossier Aardgaswinning in Groningen [deel 1]

Laatste tijd een veel besproken onderwerp in het nieuws, aardbevingen in Groningen ten gevolge van aardgaswinning. Kadasterdata licht uit. Met welke mate zijn de aardbevingen in Groningen het gevolg van aardgaswinning? Wat is het effect op de woningwaarde in Groningen?  Hierover meer in twee delen bij Kadasterdata.  (klik op de afbeeldingen om te vergroten)

Geschiedenis

Eind jaren 40 en later  in de jaren 50 werd er onderzoek gedaan door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) naar aardgas in Drenthe, hierbij stuitten ze op meerdere kleine gasvelden. Vervolgens in 1959 werd in Slochteren het eerste Groningse aardgas ontdekt. Jaren later na de eerste boringen in 1963 bleek het gasveld, met maar liefst 2700 miljard kuub, één van de grootste aardgasvelden in de wereld te zijn. Volgens de NAM is het Groningen-Gasveld op dit moment naar schatting nog een kwart over van initiële voorraad. Hedendaags zou dat nog steeds de grootste voorraad gas zijn van West-Europa. De kleinere gasvelden worden geschat op een restant van 17% van de initiële voorraad gas.

Inkomsten Gaswinning

Over de periode 1960-2013 zijn de aardgasbaten opgelopen tot 265 miljard Euro becijferde de Algemene Rekenkamer. Volgens het rapport “Besteding van aardgasbaten: feiten, cijfers en scenario’s” zijn de inkomsten in de jaren tachtig verantwoordelijk voor bijna 20% van de totale inkomsten van de rijksoverheid,  nu vertegenwoordigd het aandeel zo’n 10%. Dat komt niet doordat de aardgasbaten lager zijn dan in de jaren tachtig maar doordat de overige (vooral fiscale) rijksinkomsten inmiddels sterk zijn gestegen. Het grootste gedeelte van de inkomsten komen voort uit de winning uit het Groningen-Gasveld, deze is verantwoordelijk voor zo’n 60% van de totale gaswinning.

Bodemdaling en Aardbevingen in Groningen

Naast de aardgasbaten zijn er ook nadelige effecten, namelijk bodemdalingen die aardbevingen veroorzaken.Voor 1986 zijn er in Groningen geen aardbevingen waargenomen, de eerste vond plaats in 1986 is Assen, sindsdien zijn er honderden door het KNMI geregistreerd. Meer dan 90% van alle aardbevingen in Nederland worden in Groningen waargenomen. Het KNMI typeert deze bevingen als ‘geïnduceerde bevingen’, deze worden in Groningen door gaswinning veroorzaakt en hebben een zeer ondiepe ligging. De zwaarste beving viel in augustus 2012 in de gemeente Loppersum met een kracht van 3,6  op de schaal van Richter. Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar de maximale mogelijk impact van aardbevingen in Groningen, met behulp van geologische data en geomechanische modellen probeert men schattingen te maken. Het KNMI heeft begin 2013 al laten weten dat als er een vergelijking zou worden gemaakt met gas- en olievelden elders in de wereld dat de maximale sterkte tussen de 4,2 en 4,8 zou kunnen oplopen.

De grafiek hier rechts geeft de stijging duidelijk weer. Ook deze week (25 februari 2015) was het weer raak in Groningen en melde het KNMI een beving in Appingedam met een kracht van 2,7. Daarmee staat de  teller al op 23 dit jaar in Groningen. Mocht deze trend zich doorzetten kan het een record jaar worden in Groningen. Dit wordt bevestigd door de NAM, zij geven aan dat er rekening moet worden gehouden met meer en zwaardere bevingen. De bevingen veroorzaken schade aan woningen in Groningen. Inmiddels zijn er sinds 2012 zo’n 12 duizend schademeldingen binnengekomen bij de NAM en is er tevens al zo’n 50 miljoen aan compensatie uitgekeerd. De NAM heeft toegezegd de komende jaren nog eens 150 miljoen uit te geven om de woningen ‘aardbeving bestendig’ te maken.

Maatregelen

De gemeenten en andere belangenorganisaties hebben minister Kamp van Economische Zaken opgeroepen de gaswinning terug te brengen naar 30 miljard kuub voor het lopende jaar. Een extra pakket maatregelen zou de leefbaarheid en veiligheid in Groningen moeten verhogen beloofd minister Kamp tijdens een persconferentie op 9 februari 2015. Enkele dagen heeft minister Kamp het rapport besproken tijdens het gasdebat. Saillant detail is dat tijdens het gasdebat een aardbeving werd geregistreerd met een kracht van 1,9 in Kropswolde. Inmiddels heeft het kabinet Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) gevraagd om advies uit te brengen aangaande het besluit voor de beperking van de gaswinning tot een niveau van leveringszekerheid en dat in relatie tot de veiligheid.

Inmiddels kunnen bewoners aanspraak maken op compensatiemaatregelen. Het pakket bestaat daarmee uit ruimere compensatie regelingen voor bewoners en de gaswinning zal voorlopig worden beperkt 39,4 miljard kuub voor 2015 (zie de stippellijn in de eerste figuur). De winning over het eerste half jaar zal worden beperkt tot 16,5 miljard kuub, dat is minder dan de geprognosticeerde winning. De beperking maakt het nog steeds mogelijk te voldoen aan de exportverplichtingen.

Huidige ontwikkelingen

De vraag is nu of belanghebbende partijen in Groningen genoegen nemen met de maatregelen. Deze maand (februari, 2015) publiceerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid een vernietigend rapport over de veiligheidssituatie van de Groningers. ‘Bij de besluitvorming over de winning van het aardgas uit Groningen is tot 2013 niet zorgvuldig omgegaan met de veiligheid van de inwoners in relatie tot aardbevingen. Risico’s voor inwoners werden niet onderkend: de bij gaswinning betrokken partijen beschouwden het met name als schaderisico dat vergoed kon worden, het veiligheidsrisico achtten zij verwaarloosbaar. In de besluitvorming stond het belang van winning op de eerste plaats: een maximale opbrengst, optimaal gebruik van de Nederlandse bodemschatten en continuïteit in de gasvoorziening.’ Staat in het onderzoeksrapport “Aardbevingsrisico’s in Groningen”. Eén van de aanbevelingen van het rapport luidt dat de bewoners voortaan een sterke positie krijgen in de besluitvorming die zich afspeelt in de diepe ondergrond.

Minister Kamp heeft een onafhankelijk Technische Commissie Bodembeweging verantwoordelijk gesteld voor de versnelling van de afhandeling van de schadeclaims. Voorheen was het de NAM die zowel de schade aan de huizen taxeerde en vergoedde wat tot onwenselijke situaties leidde. Alhoewel hierop actie is ondernomen lijken Groningers nog niet tevreden.

In juli bepaald Kamp, afhankelijk van het advies van SodM, of de gaswinning ook naar beneden zal worden afgesteld. De tweede kamer lijkt sterk verdeeld in de kwestie. PvdA geeft aan dat het ‘ondenkbaar’ is dat de totale winning in 2015 boven de 35 miljard kuub zal komen. Ook de SP vind het huidige besluit niet ver genoeg gaan. VVD heeft zich nog niet definitief uitgelaten over de kwestie, alhoewel VVD-fractievoorzitter in de Tweede Kamer de kans acht dat er in de tweede helft van 2015 meer gewonnen zal worden ‘heel klein’.

In deel twee van ‘Aardgaswinning in Groningen’ gaan we uitgebreid in op het effect op de woningwaarde in Groningen. We kijken hiernaar per plaats in en rondom het gebied van de gaswinning en het effect op verkoopprijzen over de afgelopen jaren.

Reageren is niet mogelijk.